Τιθορέα : Από τους μύθους του Ομήρου και τους αποικους που εγιναν οι «θαλασσοκράτορες» του δυτικού κόσμου.

Τιθορέα: Από τους μύθους του Ομήρου και τους αποίκους που έγιναν οι «θαλασσοκράτορες» του δυτικού κόσμου.

Η Τιθορέα, η «Πύλη» του Παρνασσού με τον απέραντο ιστορικό πλούτο, χτισμένη στους βορειοανατολικούς πρόποδες του βουνού.

Ο Δηίονας (μυθικός βασιλιάς της Φωκίδας):

• Γιος του Αιόλου και της Εναρέτης. Αδέλφια του ήταν μορφές όπως ο Σίσυφος, ο Αθάμας, ο Σαλμωνέας και ο Περιήρης.

• Σύζυγος & Απόγονοι: Παντρεύτηκε τη Διομήδη (κόρη του Ξούθου). Παιδιά τους ήταν η Αστεροδία, ο Αινετός, ο Άκτορας, ο Φύλακος και ο Κέφαλος (ο γνωστός ήρωας που συνδέεται με την Πρόκριδα και την Κεφαλονιά).

• Μυθολογικός ρόλος: Θεωρείται ο γενάρχης και επώνυμος ηγεμόνας που εδραίωσε το βασίλειο της Φωκίδας, συνδέοντας τους πρώιμους Αιολείς με τη γενεαλογία των κατοπινών ηρώων της περιοχής.

• Πηγή: Ψευδο-Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη (1.9.4) και Ησίοδος, Γυναικών Κατάλογος (απόσπ. 10a). Αναφέρουν ότι ο Δηίων (ή Δηιονεύς), γιος του Αιόλου, βασίλευσε στη Φωκίδα («Δηίων δὲ Φωκίδος ἐβασίλευσε»).

Η ίδρυσή της Τιθορεας υπήρξε άμεση συνέπεια της περσικής εισβολής: οι κάτοικοι εγκατέλειψαν οριστικά τον πεδινό Νεώνα που είχε καεί, μετακινήθηκαν μόνιμα στην ορεινή περιοχή κάτω από την κορυφή Τιθορέα ,όπου προϋπήρχε η μικρή κώμη Περιπέρα, οχύρωσαν την τοποθεσία και ίδρυσαν τη νέα πόλη,παίρνοντας το όνομα της υπερκειμενης κορυφής.Η Τιθορέα (η ιστορική Βελίτσα) και η Κάτω Τιθορέα δεν είναι απλώς δύο όμορφοι προορισμοί της Ρούμελης. Είναι ένας τόπος-σταυροδρόμι όπου η ελληνική μυθολογία, η αρχαία στρατηγική, η παγκόσμια ναυτοσύνη, η επαναστατική ορμή και ο σύγχρονος πολιτισμός συναντιούνται κάτω από τη σκιά των ελάτων και των απόκρημνων βράχων.

Στη Μυθολογία: Το λίκνο της Φωκίδας και το DNA του ομηρικού Οδυσσέα

Η Τιθορέα κρατά τα «κλειδιά» της γέννησης της ευρύτερης περιοχής, αλλά και μερικών από τους πιο γοητευτικούς μύθους της αρχαιότητας:

Φώκος και Αντιόπη (Οι ανάδοχοι της Φωκίδας): Στην Τιθορέα βρίσκεται ο κοινός τάφος του Φώκου (γιου του Ορνυτίωνα, που ένωσε τους κατοίκους της περιοχής) και της συζύγου του, Αντιόπης. Ο τάφος αυτός συνδεόταν με έναν περίφημο χρησμό του μάντη Βάκιδα, που ανάγκαζε τους Τιθορεείς να «κλέβουν» κάθε άνοιξη χώμα από τον τάφο για να κάνουν τη γη τους εύφορη, προκαλώντας τις αντιδράσεις των Θηβαίων.

• Πηγή: Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις, Βιβλίο 10 («Φωκικά»), 10.32.10–11.

• Αναφορά: Ο Παυσανίας καταγράφει ρητά ότι στην Τιθορέα (την αρχαία Νέωνα) βρισκόταν ο κοινός τάφος του επώνυμου ήρωα Φώκου (από τον οποίο ονομάστηκε η Φωκίδα) και της συζύγου του Αντιόπης, όπου ετάφησαν μαζί μετά τον θάνατό τους.

Ο Αυτόλυκος: Ο Παππούς του Οδυσσέα: Στον Παρνασσό, πάνω από την Τιθορέα, είχε τα κτήματά του ο Αυτόλυκος, ο γιος του Ερμή, γνωστός για την πανουργία του.Η Ουλή του Παρνασσού: Εδώ, σε ένα κυνήγι με τον παππού του, ο νεαρός Οδυσσέας τραυματίστηκε στο γόνατο από έναν άγριο κάπρο. Αυτή η βαθιά ουλή έμελλε να είναι το σημάδι με το οποίο η πιστή του παραμάνα, η Ευρύκλεια, τον αναγνώρισε 20 χρόνια μετά, όταν επέστρεψε ρακένδυτος στην Ιθάκη.

Η μητέρα του Οδυσσέα (Αντίκλεια) από τον Παρνασσό Νεωνα/ Τιθορέα:

• Πηγή: Όμηρος, Οδύσσεια (ραψωδία τ, στ. 392–412) και Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις (Φωκικά, 10.32). Η Αντίκλεια ήταν κόρη του Αυτόλυκου, του οποίου η κατοικία και το ορμητήριο βρισκόταν στους πρόποδες του Παρνασσού. Εκεί μετέβη ο νεαρός Οδυσσέας για να δει τον παππού και τη μητέρα/σόι του και τραυματίστηκε από τον κάπρο. Ο Παυσανίας συνδέει γεωγραφικά την Τιθορέα άμεσα με τα μονοπάτια και τα μυθολογικά δρώμενα του Παρνασσού γύρω από τον Αυτόλυκο.

Στην Αρχαιότητα: Ο Στρατηγός που Ταπείνωσε τον Φίλιππο Β.Η αρχαία Τιθορέα ήταν μια ισχυρή, οχυρωμένη φωκική πόλη. Τα εντυπωσιακά αρχαία τείχη,(εγκατελειμενα δε) και οι πύργοι της είναι ορατά μέχρι σήμερα μέσα στον οικισμό.

Ονόμαρχος ο Τιθορεεύς: Από αυτή την πόλη καταγόταν ο σπουδαιότερος στρατηγός των Φωκέων κατά τον Γ’ Ιερό Πόλεμο (353 π.Χ.). Ο Ονόμαρχος πέτυχε το αδιανόητο: νίκησε και ταπείνωσε στρατιωτικά τον Φίλιππο Β’ της Μακεδονίας (τον πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου) δύο συνεχόμενες φορές στην περιοχή των Φερών, χρησιμοποιώντας μια ιδιοφυή παγίδα με κρυμμένους καταπέλτες.

Ο Ονόμαρχος (στρατηγός αυτοκράτωρ των Φωκέων) από την Τιθορέα:

• Πηγή: Διόδωρος Σικελιώτης, Ιστορική Βιβλιοθήκη (Βίβλος 16, 31–35) και Παυσανίας, Φωκικά (10.2.1–4). Ο Διόδωρος εξιστορεί τον Γ΄ Ιερό Πόλεμο και αναφέρει ότι ο Ονόμαρχος, γιος του Θεοτίμου, εκλέχθηκε «στρατηγός αυτοκράτωρ» των Φωκέων. Η καταγωγή της οικογένειάς του (του Φιλομήλου και του Ονομάρχου) παραδίδεται από τις πηγές και επιγραφικά ευρήματα της περιοχής ως προερχόμενη από την πόλη της Νέωνας / Τιθορέας.

Η Μεγάλη Έξοδος: Από την Τιθορέα στη Θαλασσοκρατία του Δυτικού Κόσμου.Η Τιθορέα δεν περιορίστηκε στα στενά γεωγραφικά όρια της Στερεας Ελλαδος, αλλά έγινε η αφετηρία για μια από τις πιο ένδοξες σελίδες του ελληνικού αποικισμού:Η Συμμαχία και ο Αθηναίος Φιλογένης: Κατά τον πρώτο αποικισμό,οι Φωκείς άποικοι ξεκίνησαν από την Τιθορέα, παίρνοντας μαζί τους συμμάχους και γειτονες από την Αμφίκλεια, την Ελάτεια και τον Ορχομενό. Για να εξασφαλίσουν την είσοδό τους στην ισχυρή Ιωνική Συμπολιτεία της Μικράς Ασίας, έδωσαν την πρωτοκαθεδρία και την αρχηγία στον Αθηναίο Φιλογένη (γιο του Μενεσθέα), λόγω της μεγάλης πολιτικής του επιρροής.

Η Ίδρυση της Φώκαιας: Με τη βοήθεια του Φιλογένη, οι άποικοι ρίζωσαν στα μικρασιατικά παράλια και ίδρυσαν την πρώτη τους μεγάλη αποικία, τη Φώκαια.Οι Θαλασσοκράτορες της Δύσης: Οι Φωκείς της Φώκαιας δεν έμειναν στάσιμοι· εξελίχθηκαν στους απόλυτους «θαλασσοκράτορες» της Μεσογείου. Σαλπάροντας με τις περίφημες πεντηκοντόρους τους, διέσχισαν όλο τον δυτικό κόσμο. Μετέτρεψαν τον γαλλικό,ιταλικο και ισπανικό νότο σε μια απέραντη, ακμάζουσα ελληνική ακτή, ιδρύοντας τη Μασσαλία (Marseille), τη Νίκαια (Nice), την Αντίπολη (Antibes), το Μονακό και το Εμπόριο (Empúries) στην ισπανία, αφήνοντας μια πολιτισμική κληρονομιά που επιβιώνει μέχρι σήμερα στην κουλτούρα και τα ονόματα της Ευρώπης.

Ίδρυση Φώκαιας (και κατ’ επέκταση Μασσαλίας, Νίκαιας) από Φωκείς της Νέωνας / Τιθορέας:

• Πηγή: Παυσανίας, Φωκικά (10.32.9 & 7.3.10), καθώς και Στράβων, Γεωγραφικά (14.1.3). Ο Παυσανίας αναφέρει ρητά ότι άποικοι από τη Φωκίδα, έχοντας ως ορμητήριο την περιοχή του Παρνασσού και τη Νέωνα (την αρχαία Τιθορέα), ίδρυσαν τη Φώκαια στη Μικρά Ασία. Από εκεί, όπως καταγράφει ο Στράβων (4.1.4–5) και ο Ηρόδοτος (1.163), οι Φωκαιείς ίδρυσαν τη Μασσαλία και ακολούθως τη Νίκαια.

Δες τε σχετικο video https://www.youtube.com/watch?v=hRenejxO9yo,https://www.youtube.com/watch?v=6eoli-M5IWI.Η Τιθορέα εξέδωσε δικό της νόμισμα τον 3ο αιώνα π.Χ. επειδή, μετά την περσική εισβολή, εξελίχθηκε σε ισχυρή οχυρή πόλη, αναδείχθηκε σε κέντρο της Φωκικής Κοινότητας μετά τον Γ’ Ιερό Πόλεμο και, στην ελληνιστική εποχή, διέθετε την απαραίτητη οικονομική δραστηριότητα και πολιτική αυτονομία που επέτρεπαν την κοπή τοπικού νομίσματος.